مقدمه:
از سال ۱۹۵۰ به بعد، توجه مربیان،روانشناسان و پزشکان به گروه خاصی از کودکان و آموزش آنان معطوف گشت که از نظر جسمی و مغزی دارای هیچ گونه عارضه ی خاصی نیستند، ولی دچار نارسایی های ویژه یادگیری و گاهی اوقات ناهنجاری های رفتاری می باشند؛ نیز درمان آنان با روش های متداول امکان پذیر نیست. نارسایی های این کودکان با واژه های مختلف در کتاب های روانشناسی و علوم تربیتی نام گذاری شده اند اما اکثرا با نام اختلالات یادگیری از آن ها نام می برند(نادری و سیف نراقی،۱۳۹۴) اختلال یادگیری یکی از جنجال برانگیزترین مقوله های آموزش ویژه است.(کروننبرگر،2001) اين اختلال ها معمولاً ناشی از ضایعه های سیستم عصبی مرکزی است و بسته بــه منطقه ضایعه نمودهای متفاوتی دارند .(گيرود،2001)
تعریف اختلال یادگیری:
اختلال يـادگيری را چنین تعریف می کنند: اختلال در یک یا چند فرایند اساسي روان شناختي كه در فهم يا كاربرد زبان گفتاري يـا نوشتاري ايجاد مشكل كرده و ممكن است به صورت توانايي ناقص درگـوش دادن، فكركـردن، صحبت كردن، خواندن، نوشتن، هجـي كـردن كلمـات يـا محاسـبات رياضـي، ظـاهر گـردد . ايـن اصطلاح حالت هـايي همچـون معلوليـت هـاي اداراکی، آسـيب مغـزي، بـدكاری جزئـي مغـزی ، خوانش پریشی و زبان پریشی رشدی را دربرمی گيـرد؛ اما کودکانی را که بدواً در نتیجه معلولیت هاي ديداري، شنيداري حركتي، عقبماندگي ذهني، اخـتلال هيجـاني ، محروميـتهـاي اقتصادي، فرهنگي محيطي دچار اختلالات يادگيري شده اند، شامل نمی شود (اداره كل آموزش و پـرورش ايـالات متحـده ، 1997؛ بـه نقل ازگـورمن، 2002؛ ترجمه نريمـاني ودگرماندرق ، 1381).
در این اختلال ممکن است تعدادي از مهارت هاي مختلف آسیب ببیند که عبارتاند از: مهارتهاي زبانی (نظیر فهم یا نام بردن اصطلاحات، عملیات یا مفاهیم ریاضی و رمزگشایی مسئله های نوشتاری به صورت نماد ریاضی)، مهارت های ادراکی (نظیر تشخیص یا خواندن نمادهای عددی یا علائم ریاضی و دسته بندی موضوعات به صورت گروهها)، مهارتهاي دقت (نظیر رونویسی کردن دقیق اعداد یا اشکال حافظه ای عددی، مشاهده ی علائم عملیاتی) و مهارت های ریاضی (نظیر پیگیری توالی مراحل ریاضی، محاسبه ی موضوعات و یادگیری جدول ضرب).(حمید1385)
رایج ترین اختلالات یادگیری:
۱.اختلال در خواندن:
یکی از اختلالات بسیار رایج یادگیری، اختلال خواندن است. از این اختلال با عنوان نارسا خوانی نیز یاد می کنند. دانش آموزانی که در خواندن مسئله دارند به احتمال زیاد در بسیاری از زمینه های دیگر تحصیلی هم مسئله پیدا خواهند کرد. حتی تحقیقات حاکی از آن است که کودکانی که در سال اول دبستان از دیگران از نظر خواندن عقب مانده اند، به احتمال زیاد در کلاس های دوم و سوم نیز از هم شاگردی های خود عقب خواهند ماند(جوئل،1988)کسانی که در کودکی دشواری خواندن داشته اند، اکثراً در بزرگسالی نیز دارای مشکلات عدیده ای در خواندن هستند(بروک،1988) این کودکان اغلب نگرش های منفی نسبت به قابلیت های خود پیدا می کنند و ممکن است علاقه خود را نسبت به درس و مدرسه از دست بدهند. تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که افرادی که در بزرگسالی دچار مشکل خواندن هستند گزارش می دهند که دید خاصی نسبت به خود-ارزشمندی خویش دارند که وابسته به مشکل خواندن آن ها است(مک نولتی،2003).
2.اختلال در نوشتن:
یکی دیگر از اختلالات رایج یادگیری در دانش آموزان، اختلال در نوشتن است. یعنی این دانش آموزان علاوه بر داشتن مشکل در نحوه نوشتن (دیکته نویسی) در بیان مقصود خود از طریق نوشتن نیز مشکل دارند و در سطوح بالاتر در انشا نویسی نیز دارای اشکال اند. از این اختلال با عنوان نارسا نویسی نیز یاد می شود. اصطلاح نارسا نویسی به اختلالی در زبان نوشتاری اطلاق می شود که به جنبه های مکانیکی و فنی مهارت نوشتن توجه دارد. این اختلال خود را به شکل بد خطی در کودکان دارای حداقل هوش متوسط که نارسایی عصبی مشخصی ندارند یا دارای نقص های آشکار ادراکی-حرکتی نیستند، نشان می دهد(بوس و وان،1994).
3.اختلال در یادگیری ریاضیات:
بدون تردید یکی از درس هایی که بسیاری از شاگردان مدارس در آن دچار مشکل و اختلال اند، درس ریاضی است. ریاضیات چون مبتنی بر مفاهیم انتزاعی است، درک آن به رشد عقلی سطح بالایی نیاز دارد و از آن جا که بسیاری از دانش آموزان علی رغم رشد جسمی و بالا رفتن سن به مرحله درک انتزاعی نرسیده اند، غالباً در درک مفاهیم ریاضی مشکل دارند. این اختلال را حساب نارسایی نیز می گویند. حساب نارسايي، ناتواني در انجام محاسبات ساده ی ریاضی است. اين اختلال از انواع آفازی به شمار میرود و معمولا از آسیب وارد شده به قطعه ی آهیانه ای ناشی می شود.(فرهنگ توصیفی انجمن امریکا،۲۰۰۶).
دانش آموزان دارای اختلال يادگيري در شناسـايی ، توصیف و تفکر عینی در مـورد هيجـان هـا ي خويش در مقايسه با دانش آموزان بهنجار به طـور معنـي داري ضـعيف مـي باشـد . همچنـين از نظـر رفتارهـاي مناسـب چـون برقـراري روابـط اجتمـاعي، ضـعيف و در مقابـل بيـشتر داراي رفتارهـاي نامناسب(جسارت نابجا )، عمل تكانشي- پرخاشـگري، خوداعتمـادي افراطـي، حـسادت و گوشـه گيـري در روابط اجتماعي مي باشند. اين تفاوت در نارسايي هيجاني و مهارت هاي اجتماعي ميتواند در توانـايي درك، توصيف، دريافت و كنترل هيجان و همچنـين قابليـت هـا ي اجتمـاعي دانـش آمـوزان داراي اختلال يادگيري تأثير به سـزايي داشـته باشـد.
نتیجه گیری:
اصطلاح اختلال یادگیری از نیاز به تشخیص و خدمت دانش آموزانی برخاسته است که به طور مداوم در کار های درسی خود با شکست مواجه می شوند و در عین حال در چهارچوب سنتی کودکان استثنایی نمی گنجد.این اختلال در سه حوزه ی خواندن، نوشتن و ریاضی و حساب در کودکان شایع تر است و باعث بروز مشکلاتی در روند یادگیری آن ها می گردد. ضروری است تا این اختلالات در همان دوران کودکی شناسایی و نسبت به آموزش ویژه آنان اقدام نمود تا بر ابعاد دیگر زندگیشان تأثیر منفی نگذارند و موجب کناره گیری این کودکان از روند عادی زندگی نگردند.
منابع:
فارسی:
حمید، نجمه. (1385).بررسی اختلال یادگیری ریاضی در دانش آموزان دختر و پسر دوره ابتدایی ناحیه یک شهر تهران و اثر آموزش کاربردی، تقویت ژتونی و آرامش عضلانی در کاهش اختلال ریاضی در آنان. مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، دوره سوم، سال سیزدهم، شماره 2 ،ص:119تا136.
فرهنگ توصیفی انجمن امریکا (2006)،ترجمه گروهی ازمترجمان(1391)، تهران، ارس.
گورمن، جين. چنگ (2002). اختلالات هیجانی و ناتوانی هاي يادگيري در كلاس هاي ابتدايي. ترجمه ی محمد نريمـاني و ناصر دگر ماندرق. (1381). چاپ اول، اردبيل: انتشارات نيك آموز.
نادری، عزت الله و سیف نراقی، مریم.(۱۳۹۴). اختلالات یادگیری. چاپ چهاردهم، تهران، انتشارات امیرکبیر
انگلیسی:
Bos, C. S; Vaughn, S. (1994). Strategies for teaching students with learning and behavior broblems (5th ed.). Boston: Allyn bacon.
Bruck, M.(1998). Outcomes of adults with childhood histories of dyslexia. In c. Hulme and R.M. joshi (Eds.), Reading and spelling :development and disorders (PP.179_200), Mahway, NJ: Erlbaum
Girod CM. (2001). Learning disabilities. Illustrated ed. San Diego: Lucent books.
Juel, C(1988) Learning to read and write: A longitudinal study of fifty-four children from firslthrough fourth grade. Journal of Edumtional Paychology, 80, 437-447.
Kronenberger, W.G., & Meyer, R.G., (2001). The child clinician's handbook (2ndEd.). Boston: Allynand Bacon
Mc Nulty, MA. (2003) Dyslexia and the life course. Journal of Learning Disabilities, 36, 363-381.
درباره این سایت